Leeswijzer implementatiegidsen van Nictiz
Wat is een Implementation Guide (IG)?
Een Implementation Guide (implementatiegids) beschrijft afspraken die nodig zijn om gezondheidsinformatie op een gestandaardiseerde manier beschikbaar te stellen en uit te wisselen. Een IG combineert uitleg over de afspraken met technische specificaties. Softwareleveranciers en andere betrokkenen gebruiken deze informatie om systemen op een consistente manier te ontwikkelen en te toetsen.
Implementatiegidsen kunnen onder andere toelichtingen, informatiemodellen, FHIR-profielen, terminologieafspraken, voorbeelden en testmateriaal bevatten. Welke onderdelen beschikbaar zijn, hangt af van de publicatie en de ontwikkelfase.
Welke soorten specificaties zijn beschikbaar?
Generieke bouwblokken (Building Blocks)
Generieke bouwblokken beschrijven afgebakende informatieconcepten, zoals een patiënt, aandoening of bloeddrukmeting. Ze leggen betekenis, structuur en bijbehorende afspraken vast, onafhankelijk van een specifieke toepassing. Ze zijn ontworpen om in meerdere informatiestandaarden en toepassingen te worden hergebruikt.
Informatiestandaarden (Information Standards)
Informatiestandaarden beschrijven de afspraken voor een specifieke toepassing of zorgcontext, bijvoorbeeld een patiëntsamenvatting of verpleegkundige overdracht. Ze beschrijven welke informatie nodig is en welke eisen aan de toepassing en uitwisseling worden gesteld.
Niet alle informatiestandaarden zijn opgebouwd uit generieke bouwblokken. Op dit platform staan ook informatiestandaarden die volgens een andere methodiek zijn ontwikkeld. Raadpleeg de betreffende IG om te zien welke onderliggende specificaties worden gebruikt.
Nictiz werkt toe naar meer hergebruik van generieke bouwblokken, zonder dat dit de opbouw van iedere bestaande publicatie beschrijft.
Wat betekenen de verschillende versies?
Specificaties worden stapsgewijs ontwikkeld. De ontwikkelstatus helpt om de publicatie op de juiste manier te gebruiken.
| Status | Betekenis | Gebruik |
|---|---|---|
| Alpha | Vroege ontwikkelversie; inhoud en ontwerpkeuzes kunnen nog wijzigen. | Oriëntatie, review en eerste technische verkenning; geen stabiele productiebasis. |
| Beta | Verder uitgewerkte versie, bedoeld om afspraken in de praktijk te beproeven. | Implementatievoorbereiding, pilots, proeftuinen en interoperabiliteitstoetsen; wijzigingen blijven mogelijk. |
| Release Candidate (RC) | Kandidaat voor definitieve vaststelling. | Laatste controles en beoordeling vóór vaststelling. |
| Definitief / Stable | Vastgestelde publicatieversie. | Stabiele basis voor implementatie, binnen de toepasselijke afspraken en verplichtingen. |
Binnen een fase kunnen meerdere iteraties verschijnen, zoals alpha.1, alpha.2 en beta.1. Een hoger iteratienummer betekent niet automatisch dat alle onderdelen volledig zijn uitgewerkt. Lees daarom altijd de scope, release notes en bekende beperkingen.
Let op: deze omschrijvingen zijn een voorgestelde leeswijzer. De formele betekenis van de labels en de overgangscriteria moeten overeenkomen met het vastgestelde Nictiz-publicatiebeleid. Publicatie op dit platform betekent op zichzelf niet dat een specificatie formeel verplicht is gesteld.
Hoe navigeer je door een implementatiegids?
De exacte navigatie verschilt per IG. Onderstaande onderdelen komen vaak voor, maar zijn niet in iedere publicatie aanwezig of gelijk benoemd.
| Onderdeel | Wat vind je hier? |
|---|---|
| Home / Introduction | Doel, achtergrond, reikwijdte en status van de publicatie. |
| Requirements | Informatiebehoeften en functionele eisen, waar beschikbaar met hun herkomst. |
| Functional specifications | Functionele afspraken, modellen, gegevensstructuren en toepassingsregels. |
| Technical specifications | Technische uitwerking, waaronder FHIR-profielen en implementatieregels. |
| Artifacts | Overzicht van profielen, extensies, waardenlijsten en voorbeelden. |
| Downloads | Beschikbare bestanden voor ontwikkeling en validatie. |
Begin bij Home om te begrijpen waarvoor de IG bedoeld is. Zoek daarna de functionele afspraken als je wilt weten welke informatie nodig is, en de technische specificaties of Artifacts als je wilt weten hoe die informatie technisch wordt weergegeven.
Hoe lees je een FHIR-profiel?
Een FHIR-profiel beschrijft hoe een bestaande FHIR-resource wordt toegepast. Let daarbij op:
| Begrip | Betekenis |
|---|---|
| Snapshot | Volledige profielstructuur, inclusief geërfde eisen. |
| Differential | Wijzigingen ten opzichte van het direct onderliggende profiel. |
| Cardinality | Hoe vaak een element minimaal en maximaal mag voorkomen, bijvoorbeeld 0..1 of 1..*. |
| Must Support | Element dat volgens de bijbehorende implementatieafspraken ondersteund moet worden. |
| Bindings | Koppelingen aan codestelsels of waardenlijsten. |
| Constraints | Aanvullende regels waaraan gegevens moeten voldoen. |
Niet alle gebruiksverplichtingen zijn rechtstreeks uit één FHIR-profiel af te leiden. Raadpleeg ook de functionele afspraken en eventuele usecase-specifieke eisen.
Welke versie moet ik gebruiken?
Voor inzicht in toekomstige ontwikkelingen zijn alpha-publicaties bruikbaar. Voor implementatiebeproeving bieden beta-publicaties doorgaans een geschiktere basis. Voor productiegebruik moet worden nagegaan welke versie is vastgesteld en welke implementatie- en conformiteitseisen van toepassing zijn.
Controleer ook de afhankelijkheden van de IG. De versie van de IG is iets anders dan de gebruikte FHIR-versie: een IG met versienummer 1.0.0 kan bijvoorbeeld gebaseerd zijn op FHIR R4.
Hoe worden specificaties verder ontwikkeld?
Nictiz ontwikkelt specificaties met inbreng van zorgprofessionals, leveranciers, standaardisatieorganisaties en andere stakeholders. Reviews, proeftuinen en implementatietesten helpen om inhoudelijke juistheid, uitvoerbaarheid en interoperabiliteit te toetsen. Bevindingen kunnen leiden tot aanpassingen in modellen, terminologie, technische specificaties of toepassingsafspraken.
Een alpha- of beta-publicatie is daarmee een herkenbare tussenstap, niet noodzakelijk een afgerond eindproduct. Ook vastgestelde specificaties kunnen in volgende versies worden doorontwikkeld.